- ادبیات آرژانتین
- ادبیات آلمان
- ادبیات آمریکای لاتین
- ادبیات اتریش
- ادبیات اسپانیا
- ادبیات استرالیا
- ادبیات افغانستان
- ادبیات امریکا
- ادبیات انگلیس
- ادبیات ایتالیا
- ادبیات ایران
- ادبیات ایرلند
- ادبیات برزیل
- ادبیات پرو
- ادبیات ترکیه
- ادبیات چک
- ادبیات روسیه
- ادبیات ژاپن
- ادبیات سوریه
- ادبیات شیلی
- ادبیات صربستان
- ادبیات فرانسه
- ادبیات کانادا
- ادبیات کرهی جنوبی
- ادبیات کرواسی
- ادبیات لهستان
- ادبیات نروژ
- ادبیات یونان
جریان سیال ذهن (Stream of Consciousness) یک تکنیک روایتگری ادبی است که در اوایل قرن بیستم گسترش یافت و هدف آن بازنماییِ بیواسطه و پیوستهٔ جریان افکار، احساسات و تداعیهای ذهنی یک شخصیت است. این روش سعی میکند ساختار ذهن انسان را با تمام آشفتگی، تداخل، ناپیوستگی و سیالیت آن در قالب نوشتار شبیهسازی کند.
در سبک جریان سیال ذهن، بیواسطگی اصل کلیدی است؛ به این معنا که افکار شخصیت بدون سانسور، ویرایش یا پیروی از نظم منطقیِ مرسوم روایت میشوند. گذار از ایدهای به ایدهی دیگر بر اساس تداعی آزاد صورت میگیرد، یعنی پیوندهای شخصی، حسی یا نمادین، مسیر ذهن را تعیین میکنند. در این فضا، زمان خطی و عینی جای خود را به زمان درونی و روانی میسپارد و بازتابی از تجربهی ذهنی شخصیت میشود. این تکنیک عمدتاً با تکگویی درونی (سولوکی) پیش میرود که مستقیم و بیپرده، جریان اندیشه را آشکار میسازد. از نمونههای شاخص این سبک میتوان به آثار ویرجینیا وولف در «به سوی فانوس دریایی»، جیمز جویس در «اولیس»، و ویلیام فاکنر در «خشم و هیاهو» اشاره کرد.