می توانی مرا بکشی

You can kill me

«می‌توانی مرا بکشی» جلد سوم از مجموعه‌ی «بازپرسی» است؛ جستاری ادبی-تحقیقی که سراغ یکی از پرحاشیه‌ترین پرونده‌های جنایی نیم‌قرن گذشته ایران می‌رود: مرگِ «منیژه حجازی» و اتهامِ «انوشیروان رزاق‌منش». نویسنده از دل آرشیوِ روزنامه‌ها، گزارش‌ها و روایت‌های متناقض، سعی می‌کند تکه‌های پراکنده‌ی ماجرا را کنار هم بگذارد و هم‌زمان پرسش‌های جدیدی درباره‌ی حقیقت، حافظه‌ی جمعی و نقش رسانه در شکل‌گیری روایت‌ها مطرح کند. مخاطب در این کتاب هم با بازخوانی اسناد روبه‌روست و هم با زبانی نزدیک به جستارِ ادبی که فضای پرونده را زنده می‌کند.

انوشیروان رزاق‌منش، که در برخی منابع با لقب «اندی» شناخته می‌شود، از چهره‌های سرشناس اداری در میانه‌ی قرن بیستم بود. او مدتی به‌عنوان سرکنسول ایران در میلان خدمت کرد و سپس به سمت معاونت اداره‌ی گذرنامه در وزارت امور خارجه رسید. رزاق‌منش در خانواده‌ای شناخته‌شده به دنیا آمد؛ خانواده‌ای که نامشان با پاساژ رزاق‌منش در خیابان لاله‌زار گره خورده بود. او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته‌ی حقوق و علوم سیاسی گذراند و به‌واسطه‌ی جایگاه خانوادگی و سمت‌های اداری، شخصیتی شناخته‌شده در محافل اجتماعی و اداری آن زمان به شمار می‌رفت.

منیژه حجازی، دختر ارتشبد حجازی، یکی از بلندپایه‌ترین فرماندهان ارتش در دهه‌ی ۱۳۵۰ ـ بود. او در خانواده‌ای صاحب‌نفوذ و مرفه رشد کرد و به‌واسطه‌ی جایگاه پدرش، نامش از همان آغاز پرونده در کانون توجه رسانه‌ها و افکار عمومی قرار گرفت. رابطه‌ی عاطفی او با انوشیروان رزاق‌منش و مرگ تراژیکش در زمستان ۱۳۵۲، این ماجرا را به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های آن دوره بدل کرد؛ پرونده‌ای که همچنان پرسش‌های بی‌پاسخ بسیاری درباره‌ی انگیزه‌ها و جزئیات روز حادثه بر جای گذاشته است.

نهم بهمن ۱۳۵۲، نیمه‌شب، پیکر پتوپیچ زنی جوان به بیمارستان پارس آورده شد. مردی شیک‌پوش که او را همراهی می‌کرد، خود را نامزد زن معرفی کرد و مدعی شد که جراحات ناشی از تصادف بوده است. اما پرستار به ماجرا مشکوک شد، به‌ویژه وقتی دید مرد روی بدن زن خم شده و به زبان انگلیسی در گوش او می‌گوید: «عزیزم واقعاً دوستت دارم و نمی‌خواستم تو را بکشم.»، در حالی که زن هنوز نفس می‌کشید. پرستار موضوع را  گزارش داد و خیلی زود مرد بازداشت شد. منیژه پس از چند روز، در سیزدهم بهمن، جان سپرد. بازجویی‌ها آغاز شد و رزاق‌منش همچنان بر داستان تصادف پافشاری کرد. اما اظهارات نزدیکان نشان می‌داد که او مردی پرخاشگر و شکاک بوده است. در نهایت گزارش پزشکی قانونی نیز ثابت کرد جراحات منیژه با حادثه‌ی رانندگی سازگار نیست و احتمال قتل را تقویت می‌کرد. این ماجرا سرآغاز یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های جنایی آن دهه شد.

درباره کتاب و نویسنده

• مجموعه‌ی «بازپرسی» از نشر خوب، مجموعه‌ای از کتاب‌های تحقیقی-روایی است که هر جلد به بازخوانی یک پرونده‌ی جنایی یا رخداد پرابهام تاریخی می‌پردازد. نویسندگان مختلف با استفاده از اسناد، گزارش‌های مطبوعاتی و روایت‌های گوناگون تلاش می‌کنند تصویری تازه و پرسش‌برانگیز از ماجرا ارائه دهند. این مجموعه تا امروز چند جلد منتشر کرده که از جمله آن‌ها می‌توان به محدودهٔ خون، آقایان علیه آقایان و می‌توانی مرا بکشی اشاره کرد.
• حمیده جمالی هنجنی، نویسنده و مترجم معاصر ایرانی است.

پیشنهادهایی برای مطالعه بیشتر

• «محدوده خون؛ هندسه یک جنایت خانوادگی» اثر سعید احمدیان
  

اولین جلد از مجموعه‌ی بازپرسی که روایتی مستند و پرکشش از یک جنایت خانوادگی قدیمی  را برملا می‌کند.

• «آقایان علیه آقایان» اثر صفورا رهبری

دومین جلد از مجموعه‌ی بازپرسی که شرح یک ماجرای تاریخی است.

• «خصم» اثر امانوئل کارر

امانوئل کارر، نویسنده و فیلمساز فرانسوی، در کتاب خصم به بررسی ماجرای واقعی و تکان‌دهنده ژان-کلود رومان می‌پردازد. رومان، یک پزشک دروغین بود که سال‌ها وانمود می‌کرد برای سازمان بهداشت جهانی کار می‌کند. او با دروغ‌هایش توانست خانواده و دوستانش را فریب دهد، تا اینکه….